Χρόνιοι Πόνοι & Αντιμετώπιση

ΧΡΟΝΙΟΙ ΠΟΝΟΙ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

Τι είναι ο πόνος ;

Ο πόνος ορίζεται ως μια αισθητηριακή και συναισθηματική εμπειρία που οφείλεται σε πραγματική ή πιθανή βλάβη των ιστών ή περιγράφεται με όρους τέτοιας βλάβης. Χωρίζεται σε οξύ και σε χρόνιο πόνο , επηρεάζεται από την ηλικία το φύλο , τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τις εμπειρίες του ατόμου.

Έρευνες έχουν δείξει ότι η ψυχολογική κατάσταση του ατόμου επηρεάζει την αντίληψη του πόνου καθώς το κεντρικό νευρικό σύστημα συχνά λειτουργεί σε συνδυασμό με τα συναισθήματα. Οι οδοί πόνου στο κεντρικό νευρικό σύστημα μπορούν να διεγερθούν από περιφερικούς ιστούς  και τραυματικές εμπειρίες.

• Οξύς πόνος : είναι ένα προστατευτικός μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης για ένα δυνητικά απειλητικό ερέθισμα . Ενεργοποιεί αντιδράσεις για την πρόληψη περαιτέρω βλάβης περιορίζοντας την κινητικότητα, οδηγώντας έτσι προς την επούλωση.

• Ως χρόνιος πόνος: ορίζεται ο πόνος που διαρκεί περισσότερο από 3 μήνες ή περισσότερο από το αναμενόμενο διάστημα επούλωσης. Σύμφωνα με έρευνες περισσότερα από 600 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως υποφέρουν από χρόνιο πόνο. Πολλές φορές είναι αδύνατον να γίνει διάγνωση και ο πόνος αυτός χαρακτηρίζεται ως μη ειδικής παθολογίας.

  
  

Παθοφυσιολογια του Χρόνιου Πόνου

Ο χρόνιος πόνος δεν αποτελεί απλώς την παράταση ενός οξέος  πόνου αλλά μια ξεχωριστή παθολογική κατάσταση η οποία συνοδεύεται και από αλλαγές στο νευρικό σύστημα . Όταν υπάρχει «βλάβη» ενεργοποιούνται οι υποδοχείς του πόνου , αν αυτό το ερέθισμα επιμένει οι υποδοχείς αυτοί αποκτούν μια ευαισθησία (περιφερική ευαισθητοποίηση) και έτσι ερεθίσματα που πριν δεν προκαλούσαν πόνο τώρα βιώνονται πιο έντονα . Με την πάροδο του χρόνου οι αλλαγές αυτές μεταφέρονται και στο κεντρικό νευρικό σύστημα (κεντρική ευαισθητοποίηση) . Οι νευρώνες που μεταβιβάζουν τα σήματα του πόνου γίνονται υπερδραστήριοι ενώ οι μηχανισμοί καταστολής του πόνου αδρανοποιούνται. Ως αποτέλεσμα ο εγκέφαλος λαμβάνει «ψευδή» σήματα πόνου χωρίς να υπάρχει νέα βλάβη.

Αντιμετώπιση χρόνιου πόνου

Η αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου πρέπει να είναι πολυπαραγοντική καθώς επηρεάζει τον οργανισμό σε πολλά διαφορετικά επίπεδα.

1. Συντηρητική και φαρμακευτική αντιμετώπιση

Αποτελεί το πρώτο βήμα  και περιλαμβάνει:

·   Αποφυγή κινήσεων που προκαλούν ή επιδεινώνουν τον πόνο.

·   Φυσικοθεραπεία για ενίσχυση της κινητικότητας και μείωση της δυσκαμψίας

·  Φαρμακευτική αντιμετώπιση με αναλγητικά. Η συνεχής λήψη των φαρμάκων δεν είναι  αποτελεσματική σε χρόνιο πόνο μη καρκινικής αιτιολογίας. Έρευνες έχουν δείξει ότι η άσκηση επιδρά θετικά στη μείωση του πόνου.

2. Εκπαίδευση του ατόμου

Όταν το άτομο κατανοήσει ότι πόνος δεν σημαίνει πάντα ότι συνυπάρχει και κάποια βλάβη μειώνονται το άγχος και ο φόβος. Η ενημέρωση πώς λειτουργεί το νευρικό σύστημα και γιατί ο πόνος επιμένει βοήθα στην ενεργή συμμετοχή του ατόμου στη θεραπεία.

3. Ψυχολογική υποστήριξη

Ο χρόνιος πόνος επηρεάζει την ψυχολογία και την ποιότητα ζωής. Η ψυχολογική υποστήριξη βοηθάει τον ασθενή να ελέγχει καλύτερα τις αντιδράσεις του και να βελτιώνει τη διάθεση και την ποιότητα του ύπνου.

4. Άσκηση και φυσική δραστηριότητα

Η άσκηση είναι ένα από τα βασικότερα και αποτελεσματικότερα « φυσικά φάρμακα» για τον χρόνιο πόνο.

Συμπέρασμα

Ο χρόνιος πόνος είναι μια σύνθετη και πολυδιάστατη κατάσταση, που επηρεάζει όχι μόνο το σώμα, αλλά και την ψυχολογία του ατόμου. Η αντιμετώπισή του απαιτεί συνδυασμό ιατρικής, φυσιοθεραπευτικής και ψυχολογικής υποστήριξης. Με σωστή καθοδήγηση, ενεργή συμμετοχή του ασθενούς και κατανόηση του μηχανισμού του πόνου, η ποιότητα ζωής μπορεί να βελτιωθεί ουσιαστικά.

Πηγές 

·        Clinical Diagnosis and Treatment of Chronic Pain  Sadiq Rahman,Ali KidwaiORCID,Emiliya Rakhamimova,Murad Elias,William Caldwell (2023)

·        International Association for the Study pf Pain ( IASP , 2020)

·        Johns Hopkins Medicine: Chronic Pain Overvie, 2024

·        Isa A.S & Chetty S, physiology and pathophysiology of chronic pain , SAJAA, 2023